creatief en bipolair (Gentse auteur Eric Kenis)

Creatief en bipolair

nieuw boek van Eric Kenis doorbreekt het stilzwijgen

Op maandag 30 maart verschijnt een opmerkelijk nieuw boek van auteur en Boomager-medewerker Eric Kenis: Creatief en bipolair. 30 maart is World Bipolar Day (Internationale Dag van de Bipolaire Stoornis), bedoeld om wereldwijd bewustwording te creëren, stigma's te doorbreken en het begrip te vergroten voor manisch-depressiviteit.

Het is geen doorsnee non-fictieboek. Het is tegelijk een zoektocht, een analyse en – voor de schrijver zelf – ook een therapeutisch project. Het resultaat is een boek dat een moeilijk en vaak verkeerd begrepen onderwerp bespreekbaar wil maken: de relatie tussen creativiteit en een bipolaire stoornis.

Een opvallende maar weinig besproken realiteit

Uit onderzoek blijkt dat onder creatieve mensen opvallend vaak bipolariteit voorkomt. Ongeveer vier procent van de volwassenen in Vlaanderen en Nederland leeft met een bipolaire stoornis.

Voor sommigen blijft dat een beheersbare uitdaging. Voor anderen heeft de aandoening echter zware gevolgen gehad. Talent dat niet tot bloei komt. Carrières die ontsporen. In het ergste geval levens die voortijdig eindigen.

Dat is precies de reden waarom dit boek geschreven werd.

Want volgens Kenis hoeft een bipolaire stoornis niet automatisch het leven te bepalen. De aandoening is weliswaar ongeneeslijk, maar ze is in veel gevallen goed behandelbaar. Met de juiste ondersteuning kan iemand met bipolariteit een volwaardig en creatief leven leiden.

Tegen taboe en stigma

Met Creatief en bipolair wil Kenis vooral één hardnekkig probleem aanpakken: het taboe rond de stoornis.

Nog te vaak voelen mensen met bipolariteit schaamte of schuld. Terwijl die gevoelens nergens voor nodig zijn. Volgens de auteur zijn meer kennis, meer begrip en meer rolmodellen essentieel om dat stigma te doorbreken.

Daarom kiest het boek voor een bijzondere aanpak.

In korte, levendige hoofdstukken vertelt Kenis het verhaal van buitengewoon creatieve persoonlijkheden die met bipolariteit te maken hadden. Hij schetst hun context, hun werk, hun gedrevenheid en ook de risico’s waarmee ze geconfronteerd werden.

Dat levert een mozaïek op van inspiratie, maar ook van realisme.

Creativiteit, vuur en kwetsbaarheid

Wie het boek leest, merkt snel dat de auteur niets uit de weg gaat. Thema’s als ambitie, artistieke roeping, pijn, alcoholmisbruik, stigma en zelfs zelfmoord komen aan bod.

Maar nooit sensationeel.

De toon blijft empathisch en betrokken. De schrijver probeert vooral te begrijpen: wat drijft deze mensen? Waar ligt de grens tussen creatieve energie en mentale kwetsbaarheid?

Een recensent vatte het mooi samen: de “innerlijke drummer” van de auteur sleept de lezer mee in zijn nieuwsgierigheid en zijn verlangen om te begrijpen.

Een boek dat ook hoop biedt

Ondanks de ernst van het onderwerp is Creatief en bipolair in de eerste plaats een hoopvol boek.

Het wil tonen dat bipolariteit niet alleen een obstakel is, maar ook een realiteit waar mensen mee kunnen leren omgaan – zeker wanneer ze tijdig hulp zoeken en steun vinden bij hun omgeving.

Daarom richt het boek zich niet alleen tot mensen met de stoornis zelf, maar ook tot partners, vrienden, familieleden en collega’s die beter willen begrijpen wat bipolariteit betekent.

De auteur: schrijver en ervaringsdeskundige

Voor Eric Kenis is het onderwerp geen theoretische studie. Hij schrijft ook als ervaringsdeskundige.

Kenis publiceert regelmatig bij de organisaties Ups & Downs en Plusminus, die zich inzetten voor mensen met een bipolaire stoornis en hun omgeving.

Daarnaast heeft hij al zeven boeken op zijn naam staan. Vier daarvan gaan over ondernemerschap, waaronder één Engelstalige uitgave. Zijn boek Morgen op het menu werd zelfs in het Frans vertaald.

Als ghostwriter werkte hij ook mee aan een ondernemersautobiografie. Tijdens de coronaperiode schreef hij het kleine maar eigenzinnige verjaardagsboekje Dwars.

Naast zijn boeken publiceert hij regelmatig essays en artikels, onder meer over muziek en artificiële intelligentie, in het online magazine Boomager.

Een uitnodiging tot begrip

Met Creatief en bipolair voegt Eric Kenis een bijzonder hoofdstuk toe aan zijn oeuvre.

Het is een boek dat probeert te begrijpen, dat wil inspireren en dat vooral wil tonen dat mentale kwetsbaarheid en creativiteit elkaar niet hoeven uit te sluiten.

Integendeel: met kennis, openheid en ondersteuning kan het zelfs een bron van inzicht en kracht worden.

En misschien is dat wel de belangrijkste boodschap van dit boek:
begrip kan levens veranderen.

Creativiteit en bipolariteit

De mogelijke band tussen creativiteit en bipolariteit fascineert onderzoekers, psychiaters en kunstenaars al decennia. Het idee dat extreme stemmingsschommelingen soms gepaard gaan met uitzonderlijke verbeeldingskracht is niet nieuw. In de negentiende eeuw werd al gesproken over het zogenaamde “genie en waanzin”-verband. Hoewel dat cliché vaak te simplistisch is, tonen veel levensverhalen uit de kunst, literatuur en muziek wel een opvallende overlap.

Tijdens een manische of hypomane fase kan iemand een enorme mentale energie ervaren. Gedachten gaan sneller, associaties volgen elkaar razendsnel op en er ontstaat een gevoel dat alles mogelijk is. Dat kan leiden tot een ongekende productiviteit. Sommige kunstenaars beschrijven zulke periodes als momenten waarop ideeën als het ware vanzelf lijken te ontstaan. Het creatieve proces voelt dan intuïtief en moeiteloos.

Bijvoorbeeld bij Vincent van Gogh, wiens werk vandaag als revolutionair wordt beschouwd. Zijn schilderijen ontstonden vaak in korte, intense periodes van creativiteit. In die momenten kon hij in een paar weken een reeks meesterwerken maken die later de kunstgeschiedenis zouden veranderen. Toch gingen zulke creatieve uitbarstingen vaak samen met diepe psychische crises.

Ook in de muziekwereld zien we vergelijkbare patronen. Denk aan Amy Winehouse of Nina Simone, artiesten die een uitzonderlijke emotionele intensiteit in hun muziek legden. Hun werk raakt mensen precies omdat het zo rauw en eerlijk is. De emoties die bij stemmingsstoornissen horen — verdriet, euforie, woede, verlangen — kunnen in kunst een directe en krachtige vorm krijgen.

Een ander interessant voorbeeld is Winston Churchill. Hoewel hij vooral bekendstaat als staatsman, schreef hij ook boeken en schilderde hij. Hij sprak zelf over zijn depressieve periodes als zijn “black dog”. Toch slaagde hij erin enorme intellectuele en creatieve prestaties te leveren, zelfs in tijden van innerlijke strijd.

Literatuur kent eveneens vele voorbeelden. Sylvia Plath gebruikte haar intense emoties om poëzie te schrijven die tot de krachtigste van de twintigste eeuw behoort. Ook Ernest Hemingway en de Nederlandse auteurs Maarten Biesheuvel en Jean-Marie Berckmans worden vaak genoemd in discussies over creativiteit en psychische kwetsbaarheid.

Het is echter belangrijk om een misverstand te vermijden: bipolariteit veroorzaakt niet automatisch creativiteit. Veel mensen met deze aandoening zijn helemaal geen kunstenaars, en veel kunstenaars hebben geen bipolaire stoornis. Wat wel mogelijk is, is dat bepaalde kenmerken van hypomanie — zoals verhoogde energie, snelle associaties en minder remming — het creatieve proces soms kunnen versterken.

Maar de andere kant van de stoornis mag nooit onderschat worden. De depressieve fases kunnen verlammend zijn. Concentratie verdwijnt, motivatie zakt weg en zelfs eenvoudige taken worden zwaar. Sommige kunstenaars, zoals Kurt Cobain of Ian Curtis, konden uiteindelijk niet ontsnappen aan de zwaarte van hun innerlijke strijd.

Daarom spreken veel moderne psychiaters niet meer over een romantische band tussen genialiteit en bipolariteit. In plaats daarvan benadrukken ze dat behandeling, stabiliteit en steun essentieel zijn. Creativiteit hoeft namelijk niet te verdwijnen wanneer iemand hulp krijgt. Integendeel: veel mensen ontdekken dat ze pas echt duurzaam kunnen creëren wanneer hun stemming stabieler wordt.

Een mooi voorbeeld is Selah Sue, die open spreekt over mentale gezondheid en behandeling. Door die openheid wordt het stigma kleiner en ontstaat er ruimte voor een realistischer beeld: mensen met bipolariteit zijn niet alleen tragische kunstenaars, maar ook sterke individuen die manieren zoeken om met hun kwetsbaarheid om te gaan.

Creativiteit en bipolariteit blijven dus een complex en genuanceerd onderwerp. Soms lijken ze elkaar te raken, soms helemaal niet. Wat wel duidelijk is, is dat achter veel indrukwekkende kunstwerken menselijke verhalen schuilgaan — verhalen van strijd, gevoeligheid, verbeelding en veerkracht.

Praktisch

Creatief en bipolair

Eric Kenis

Uitgeverij Partizaan

ISBN 9789493453432

257 pagina’s € 27,50

Meer info over het boek en hoe het te verkrijgen leest u hier https://www.partizaan.be/boeken-online//verwacht-30-maart-2026-crea...