Collega's,

Vandaag kreeg ik aan de balie de vraag van een jonge zwarte moeder wat ons standpunt is over sinterklaasboeken waarin Zwarte Piet wordt afgebeeld als zwart hulpje van Sinterklaas. Zijn er andere bib's die dezelfde vraag al hebben gekregen of waar intern al is nagedacht over deze kwestie? Ik verwijs in dat verband ook graag naar de commotie die in Nederland is ontstaan over het sinterklaasboek van Charlotte Dematons https://www.hln.be/showbizz/kunst-literatuur/populairste-kinderboek...

Hugo De Vreese,

bib Sint-Agatha-Berchem

Weergaven: 381

Berichten in deze discussie

Pfff...

Ik heb hier zelf de vraag nog niet gekregen, maar ik kwam deze week deze lijst (https://spinzi.nl/2018/11/28/digitaal-overzicht-sinterklaasboeken-z... )  tegen en heb deze opgeslagen, voor het geval de vraag zou komen: Sinterklaasboeken zonder zwarte pieten. Ik let er nu wel op om geen stereotiepe zwarte pieten meer aan te kopen, maar wat al in de collectie zit voeren we niet om die reden af.

Zonder belerend of overdreven politiek correct te willen zijn, raad ik het boek "Brief aan Cooper en de wereld" van Dalilla Hermans aan, en dan specifiek de passage over hoe zij de Sinterklaasperiode ervoer als kleutertje in een blanke wereld.

Wij houden alles zoals het is. Zwarte Piet wordt graag gezien door de kinderen, zonder enige negatieve bijklank.

Jazeker die kwestie krijgen wij ook aan de balie voorgeschoteld en dat is niet meer dan normaal, zeker in Brussel waar veel kinderen er inderdaad precies uitzien als zwarte piet … in sommige oudere boeken is de rol van zwarte piet echt die van een onderdanige, domme knecht met duidelijk Afrikaans etnische kenmerken. Die boeken lenen we niet langer uit. We vervangen ze door de nieuwe boeken met soms nog wel een zwarte piet (weliswaar zonder dikke lippen, oorbellen en kroeshaar) maar die toch wel een heel andere rol speelt in het verhaal. Die nieuwe boeken kopen we in meerdere exemplaren aan zodat er voldoende sinterklaasboeken zijn voor iedereen.

Ik ben verder van mening dat hier geen commotie moet over ontstaan zoals in Nederland maar ik vind wel dat we onze traditie stilaan mogen laten vervellen tot iets dat past in een multiculturele samenleving en waarbij iedereen zich goed kan voelen. De sinterklaastraditie is over de eeuwen telkens aangepast aan de samenleving (van boeman om kinderen schrik aan te jagen tot middel om het superioriteitsdenken ingang te doen krijgen binnen de koloniale samenleving) dus ik zie niet in waarom we dat nu niet zouden kunnen doen. We kunnen daar als bibliotheken inderdaad een standpunt innemen.

Het gaat ook verder dan de sintboeken … hebben jullie sommige populaire stripreeksen, de meest gelezen sectie van onze bib wat jeugd betreft, al eens goed bekeken op vlak van benadering van andere culturen en gender? En hebben jullie het aantal jeugdboeken al eens geteld waarin (hoofd)personages van kleur voorkomen? Als we dit aantal boeken tegenover de diversiteit van het publiek in onze bibliotheken plaatsen dan is er echt wel een scheve verhouding. Daar kunnen we als bibliothecarissen echter denk ik enkel het signaal geven (zoja hoe?) aan de boekensector want het aantal boeken dat we nodig hebben is niet op de markt. In die zin heeft het Fonds der Letteren in september in de KVS een congres georganiseerd over diversiteit in jeugdliteratuur om de boekensector aan te sporen aandacht te hebben voor diversiteit in de boeken die ze maken/uitgeven. Ik vond de boodschap van dit congres echter persoonlijk te zwak … het Fonds is bv zelf niet bereid rekening te houden met diversiteit bij het toekennen van subsidies aan auteurs en illustratoren.

Ik verwijs hierbij graag ook naar het dekolonisatie-debat waarbij wordt gesteld dat het koloniale gedachtengoed tot op vandaag doorwerkt via allerlei maatschappelijke mechanismes. Dat staat ter discussie maar het is wel een levend debat (zie de publicaties, theaterstukken, debatten, de discussies rond de heropening van het Afrikamuseum, de kwestie van het Lumumbaplein in Brussel en Elsene, de reeks “kinderen van de kolonisatie” op canvas …) die daar momenteel rond worden georganiseerd. Een paar jaar geleden heeft vzw Hand in hand tegen rascisme een campagne gelanceerd : dekoloniseer mijn school, mijn gemeente en ook specifiek mijn bibliotheek. Jullie herinneren zich wellicht de lijst met suggesties voor onze collecties. Die lijst was niet ok want niet gecheckt op beschikbaarheid, toegankelijkheid voor breed publiek, enkel gericht op volwassenen en hoofdzakelijk in het Engels. Een aantal bibliotheken zijn in een soort werkgroep betrokken om deze lijst up te daten en op te maken als een hanteerbaar instrument voor en door bibliotheken. Wat mezelf betreft vind ik dat we vooral moeten focussen op de jeugdcollectie in eerste instantie. Van volwassenen kan je nog enige kennis en plaatsing verwachten tov bv de Gangreen-reeks van Geeraerts maar je kan kinderen geen signalen (hoofdpersonages zijn wit, zij beleven avonturen) en rollenpatronen (als personages van kleur in het verhaal voorkomen dan zijn ze de minder slimme hulpjes) oplepelen, zelf niet in kleine beetjes, via jeugdboeken en strips.

Ik kan het niet beter verwoorden dan Nathalie. Ook als de vraag niet gesteld wordt aan de balie, kan het wel een vraag zijn die leeft bij onze gebruikers en ben ik van mening dat we deze serieus moeten nemen. 

Gelukkig zijn de meeste uitgeverijen ook al mee met een aangepaste versie van het Sintverhaal en worden er prachtige nieuwe boeken uitgegeven.

Hier een lijst met tips: https://spinzi.nl/2018/11/28/digitaal-overzicht-sinterklaasboeken-z... 

In Muntpunt hebben we de sinterklaasboeken waarin de zwarte piet heel uitgesproken Afrikaanse kenmerken heeft zoals een zwarte kroeshaarpruik, rode lippen etc uit de collectie gehaald. Wij gaan voor de roetveegpiet (andere kleuren mogen ook) en kopen van de overgebleven goedgekeurde boeken veel exemplaren, zodat we toch een gevulde kast hebben. Zo betrekken we iedereen bij het fantastische Sinterklaas verhaal…

(Pieta Gijsen - Muntpunt)

RSS

© 2018   Gemaakt door Kenniskantoor.   Verzorgd door

Banners  |  Een probleem rapporteren?  |  Algemene voorwaarden